Zobacz więcej niż inni! Czyli zdolność spostrzegania

Trening koncentracji i pamięci

To, jak szybko kojarzymy fakty i znaj­dujemy powiązania między zdarze­niami, zależy od zdolności spo­strzegania. Oprócz tego, że pozwala nam ona funkcjonować w świecie, jest podstawową umiejętnością związaną z nowoczesnymi metoda­mi uczenia się, na przykład z szyb­kim czytaniem. Każdy ma tę zdol­ność genetycznie zaprogramowaną jako bardziej lub mniej sprawną, a na jej ostateczny kształt wpływ mają nie predyspozycje, lecz stopień i sposób korzystania z umysłu.

 

Spostrzeganie, inaczej zwane per­cepcją, jest pierwszym etapem prze­twarzania informacji, które odbie­rane są przez narządy zmysłów. Dzięki fenomenowi ludzkiego umysłu jest ona dostępna dla świadomości człowieka – może zostać przez niego zauważona i opi­sana.

 

Systemy percepcyjne podlegały dłu­giemu procesowi ewolucji, dopiero u czło­wieka powstał tak skomplikowany, czuły mechanizm wykrywający i reagujący na róż­norodne bodźce docierające z otoczenia.

 

Każdy człowiek w momencie urodzenia ma genetycznie zaprogramowane możliwości percepcyjne. Jednak nie pozostają one takie same przez resztę jego życia. Nowe sytuacje, doświadczenia życiowe wchodzące w skład procesu uczenia się mogą prowadzić do zmian tych zdolności, kształtować je w specyficzny sposób.

 

Na to jak dokładne są nasze spostrzeżenia ogromny wpływ mają uprzednie doświad­czenie człowieka, jego wiedza, zainteresowanie i pamięć. Z pewnością dokład­niej spostrzega dane zjawisko człowiek zainteresowany nim niż ten, który je widzi po raz pierwszy.

 

Co widzi ludzki mózg?

 

Na poziomie elementarnym proces spostrze­gania opiera się na wrodzonym mechanizmie przetwarzania sensorycznego (zmysłowego) prostych właściwości zmysłowych, np. oko reaguje na światło. Dokładniej, następuje prze­tworzenie energii bodźca, np. fal świetlnych o pewnej częstotliwości, na określoną aktyw­ność neuronalną (powstanie impulsu elektrycz­nego przewodzonego przez odpowiednie ko­mórki układu nerwowego), następnie dochodzi do pobudzenia powierzchni recepcyjnej danego analizatora, np. komórek receptorowych oka.

 

To, jak człowiek widzi, rozpoznaje i rozu­mie obiekty, jest jednym z najbardziej frapują­cych zagadnień dla neurobiologów. Prof. Char­les E. Conor z Uniwersytetu Johna Hopkinsa uważa, że dla wielu ludzi może to nie być naukowy problem, gdyż wi­dzenie jest tak automatyczne i jesteśmy w nim tak sprawni, że nawet najlepsze, wynalezione do tej pory komputerowe systemy rozpo­znawania obrazu nie są w stanie nam dorównać. Prof. Hopkins do­daje: – Widzenie nie zachodzi w oku, ale w wielokrotnie złożonych pro­cesach w mózgu. Badamy więc, jakie typy obiektów są rozpoznawane i przekazywane do analizy poszczególnym grupom neuronów.

 

Gdy patrzymy na przykład na liczbę lub literę, neurony w poszczegól­nych partiach obszarów naszego mózgu odpowiedzialnych za wi­dzenie reagują na określone typy kształtów. Niemal w tym samym mo­mencie łączą je ze sobą jak układankę i tworzą obraz, który człowiek jednocześnie widzi i rozumie.

 

Rozpoznawanie na podstawie bodź­ców wzrokowych zachodzi w ludzkim mózgu bardzo szybko. Zale­dwie w ciągu jednej dziesiątej sekundy potrafimy stwierdzić, czy ob­serwowany obiekt jest np. zwierzęciem, czy przedmiotem. Dostępne informacje o wyglądzie i zachowaniu obiektu są analizowane i kon­frontowane z informacjami zdobytymi dzięki wcześniejszym do­świadczeniom zapisanym w pamięci.

 

Skomplikowane rozróżnienia, jak rozpoznawanie twarzy, zajmują więcej czasu. Badania naukowców z Uniwersytetu Johna Hopkinsa sugerują, że opóźnienie to zależy od powstawania informacji o połączeniach między elementami obiektu. W pewnym sensie mózg tworzy wewnętrzną reprezentację obser­wowanego kształtu na podstawie różnych jego części.

 

Prawidłowo funkcjonujący mózg w ułamku sekundy potrafi ustalić na podstawie widoku twarzy: płeć, wiek, nastrój osoby oraz w jakim kierunku jest skierowana jej uwaga. W procesie rozpoznawania twarzy wyróżniamy takie elementy jak: stwierdzenie, że coś twarzą jest (detekcja), następnie – jej zbadanie (pomiar) i ostateczne rozpoznanie (identyfikacja).

 

Łatwo więc wyobrazić sobie, jak skomplikowany jest proces skła­dania tej układanki w jedną, spójną całość. Nietrudno też pojąć, dla­czego czasami się to nie udaje, gdy raz na jakiś czas nasze puzzle zostają z pewnymi lukami, a niektóre części lądują na niewłaściwych miejscach (co możemy odczuć np. jako iluzje wzrokowe).

 

Według definicji – złudzenia (iluzje) są to zjawiska wynikające z błędnej interpretacji obrazu przez mózg. Może być to spowodowane np. grą cieni, kontrastem, różnicami kolorów i innymi czynnikami, które automatycznie wprowadzają mózg w błędny tok myślenia. Takim iluzjom ulegamy na co dzień, choć rzadko zdajemy sobie z tego sprawę.

 

Komu z nas nie przytrafiło się kiedyś zobaczyć nocą w pokoju czyjejś sylwetki, która później okazała się stertą ubrań? Albo postać za oknem, która w rzeczywistości okazała się gałęzią? Chyba większość ludzi miała okazję przeżyć coś podobnego.

Trening umysłu

 

Efekt procesu spostrzegania zależy nie tylko od sprawności narządów zmysłów i informacji, które wysyła otoczenie. Niemal na każdym z eta­pów tego procesu człowiek podejmuje swoiste decyzje (nie zawsze świa­dome) dotyczące tego, jakie dane mogą zostać dostrzeżone, jak ukie­runkować uwagę, w jaki sposób informacje mają być zorganizowane, zinterpretowane, jakie wnioski wobec tego należy wyciągnąć. Niebagatel­ną rolę odgrywają czynniki związane z daną osobą, tj. jej doświadcze­nia ukształtowane w procesie uczenia się i związane z określoną kultu­rą, informacje zawarte w pamięci, jej nastawienie, zainteresowania, motywy, potrzeby, postawy, oczekiwania, emocje.

 

Jeżeli chcemy zwiększać możliwości naszego umysłu związane ze spo­strzeganiem, pomogą nam w tym np. żonglowanie czy komputerowe gry logiczne z serii Akademia Umysłu®. Ćwiczenia zawarte w programach doskonalą szeroko pojętą koncentrację. Jest ona powiązana szeregiem innych kompetencji, z których znaczną część można ćwiczyć używając programów Akademia Umysłu®. Wśród nich większą część stanowią umiejętności związane z uwagą wzrokową. Istotną składową skupienia są kompetencje związane z postrzeganiem i pamięcią wzrokową.

 

Znaczna część gier logicznych pomaga doskonalić spostrzegawczość. Rozwijają one umiejętność dostrzegania określonych elementów i wyodrębniania ich z niejednorodnego tła. Zadania te doskonalą przy tym uwagę selektywną, czyli umiejętność wyszukiwania konkretnych elementów, czy informacji, przy jednoczesnym ignorowaniu pozostałych – kompetencję niezwykle potrzebną podczas poszukiwania informacji w publikacjach zarówno elektronicznych, jak i papierowych. Pozwalają na nieznalezienie pojedynczego istotnego słowa bez czytania całego tekstu.

 

Chcesz dowiedzieć się jak działają ćwiczenia koncentracji i spostrzegania? Koniecznie zagraj w bezpłatne ćwiczenie ROZPLĄCZ LINIE, pochodzące z programu Akademia Umysłu® KONCENTRACJA część 2.

 

Zagraj w bezpłatne ćwiczenie >

 

Niezależnie od wybranej formy ćwiczeń, należy pamiętać, że trenowanie mózgu jest treningiem bardzo zbliżonym do treningu sportowego. Wymaga zarów­no systematyczności i wytrwałości, a nagrodą jest odczuwalna poprawa działania naszego umysłu. Zaczynamy?!

 

 

Photo by Alex Iby on Unsplash

PODZIEL SIĘ

Udostępnij: Wydrukuj wpis

ILOŚĆ KOMENTARZY (0)

 Pozostało znaków